الشيخ رحيم القاسمي
19
فيض نجف ( فارسى )
سرمايه اصول جديد شده ، و اكثر تحقيقات كه در كتب علماى بعد از قبيل شيخ مرتضى انصارى متوفا 1281 ق و آخوند ملا محمد كاظم خراسانى متوفا 1329 ق ديده مىشود منبعش همان حاشيه شيخ محمد تقى و فصول شيخ محمد حسين است . موقع را مناسب شمرده گوشزد مىكنم كه چون آقا باقر هم اصفهانى بوده و به سبب اقامت موقّت در بهبهان به اين نسب شهرت يافته است ، سهم عمده افتخار تأسيس علم اصول جديد عايد اصفهان خواهد بود ؛ چنانچه ساير علوم اسلامى نيز در مدّت چهار قرن 10 - 13 كانونش اصفهان بوده و از اين شهر به ساير بلاد ايران و عراق عرب و حدود شيعه نشين هندوستان و امثال آن رسيده است » . « 1 » مرحوم مرتضى مدرّسى مىنويسد : مدرسه اصولى آقا شيخ محمد تقى ، صاحب كتاب شرح معالم و برادرش صاحب فصول از دقيقترين مدارس اصولى در قرن اخير به شمار مىرود . آخوند ملا محمد كاظم خراسانى صاحب كتاب « كفاية الأصول » هم تحت تأثير اين دو كتاب بسيار نفيس بود ، و كتاب « كفاية الأصول » هم كه چند چاپ شد و در حدود پنجاه شرح و حاشيه بر آن نوشته اند خلاصه اى است از كتاب فصول با چند آرا و نظريات تازه . « 2 » شاگردان علامه شيخ محمد تقى رازى محضر درس علامه رازى باشكوه ترين حوزه درسى زمان در تمامى حوزههاى علميه شيعه بود . صاحب روضات كه از استاد خويش علّامه رازى به « أستاد الكلّ في الكلّ » تعبير نموده ، با تصريح به اين كه نزديك به سيصد نفر از فضلا در درس او حاضر مىشدند ، چنان مجلسى را در دنيا بى نظير دانسته و مىنويسد : « فجعل أفئدة طلاب العصر تصرف اليه وأخبية أصحاب الفضل تطرب لديه ، بحيث لم ير في الدنيا
--> ( 1 ) . تاريخ اصفهان ، ( فصل تكايا و مقابر ) ، ص 103 - 105 . ( 2 ) . مجله ارمغان دوره 29 ، ش 2 ، ص 79 . .